آن آغاز و اين انجام را در خلال آيات آن نيز چند بار تذكر داده ، يك جا فرموده : « وَإِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا » و جاى ديگر فرموده : « وَما كانَ هذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرى مِنْ دُونِ اللَّه . . . » ، و جاى ديگر فرموده : « يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ . . . » ، و نيز فرموده : « فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ . . . » . پس همين كه مىبينيم اين مطلب ، يعنى سخن از حقانيت قرآن در چند جاى سوره تكرار شد و در اول و آخر آن آمده ، بايد بفهميم كه زمينه و اساس آيات اين سوره همان پاسخگويى و رد انكار كفارى است كه وحى بودن قرآن را انكار مىكردند ، و به همين جهت است كه باز مىبينيم تهديدهايى كه در اين سوره آمده - كه قسمت عمده سوره است - در باره مكذبين آيات خدا از اين امت است ، اينها هستند كه تهديدشان كرده است به قضاء بين آنان ، و بين پيامبرشان ( صلوات اللَّه عليه ) و فرموده : اين قضاء ، سنتى است كه خداى تعالى در بين هر امتى با پيغمبرش جارى كرده . و نيز مىبينيم كه سوره مورد بحث را با تعقيب همين جريان ختم نموده ، بطورى كه گويى بيان حقيقت نامبرده از مختصات اين سوره است . بنا بر اين جا دارد كه ما سوره يونس را به سوره انذار و قضاء عدل بين رسول خدا ( صلى اللَّه عليه و آله ) و بين امتش معرفى كنيم ، و اتفاقا سوره با همين قضاء ختم شده ، آنجا كه خطاب به رسول گرامى خود فرموده : « وَاصْبِرْ حَتَّى يَحْكُمَ اللَّه وَهُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ » . * ( « الر ، تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْحَكِيمِ » ) * اشاره با لفظ « تلك » كه مخصوص به مواردى است كه مشار اليه دور باشد به اين منظور است كه بفهماند قرآن كريم در افقى دور و سطحى عالى و مقامى بلند قرار دارد ، چون كلام خداى تعالى است ، كلامى است كه از چنين مقام بلندى ، مقام على اعلى و خداى رفيع الدرجات و خداى ذو العرش نازل شده . و كلمه « آيات » جمع كلمه « آية » است كه به معناى علامت مىباشد ، هر چند كه جايز است كه اين كلمه ، هم بر معانى اطلاق شود و هم بر اعيان خارجى و هم بر قول ، نظير آيه شريفه « أَوَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَه عُلَماءُ بَنِي إِسْرائِيلَ » « 1 » كه در آن كلمه آيت بر علم علماء بنى اسرائيل اطلاق شده ، و آيه : « وَجَعَلْناها وَابْنَها آيَةً لِلْعالَمِينَ » « 2 » ، كه در آن مريم و عيسى

--> ( 1 ) آيا براى يهوديان اين نمىتواند آيت باشد كه علماى بنى اسرائيل محمد ( صلى اللَّه عليه و آله ) را مىشناسند ؟ سوره شعراء ، آيه 197 . ( 2 ) ما او و مادرش را براى مردم عالم آيت قرار داديم . « سوره انبياء ، آيه 91 »